AUTONOMIA SLASKA W PRACACH KChd W I SEJMIE SLASKIM

Opis

UWAGA- JEŚLI W PARAMETRACH SĄ RÓZNICE DATY, STRON, WYDAWNICTWA ITP. PATRZ ZAWSZE NA OPIS AUKCJI ON JEST NAJWAŻNIEJSZY. AutorAndrzej DrogońTytułAutonomia województwa śląskiego w pracach Klubu chrześcijańskiej Demokracji w I Sejmie ŚląskimRok wydaniaWydawnictwoilustracje zdjęcia rysunkiStronOkładka, oprawaStan i inne informacje2003WUŚ-186TWARDANOWAOpisChrześcijański charakter najsilniejszego w Sejmie Śląskim ugrupowania politycznego oraz szerokie rozumienie pojęcia „ustrój polityczny" nakazują przedstawić stosunek tego ugrupowania do spraw wyznaniowych. Wiąże się to z kształtowaniem modelu wychowania młodego pokolenia oraz kwestia­mi szkolnictwa. Struktura społeczna II Rzeczypospolitej wskazuje na domi­nację ludności związanej z rolnictwem. Rozwiązanie problemów rolnych było jedną z najważniejszych kwestii, przed którymi stanęło państwo polskie. Na­wiązując do zasad sprawiedliwości społecznej, program chadecji zmierzał do zapewnienia ziemi małorolnej i bezrolnej ludności wiejskiej w drodze parce­lacji większych gospodarstw17. To powód, dla którego w pracy podjęto próbę prześledzenia, w jaki sposób idee te wprowadzali w życie chadecy. Jednocześ­nie przez pryzmat tych zagadnień można określić stosunek do problematyki autonomii, gdyż Statut Organiczny wyraźnie utożsamiał sprawy edukacji i wy­chowania, wyznań, rolnictwa, ustroju wewnętrznego z kwestią autonomicz­nych uprawnień Sejmu Śląskiego. Ponadto na wskazanych płaszczyznach za­znacza się szczególna rola czynnika narodowego, wiązanego z polską racją stanu, której nie można było pominąć w okolicznościach towarzyszących kształtowaniu niepodległego bytu. Należy mieć na uwadze fakt wzajemnego przenikania się spraw narodowych i społecznych na Śląsku. Miało to swoje szczególne odniesienie do ideologii wyrosłej na idei chrześcijańskiej sprawied­liwości. Działacze chadeccy „byli pierwszymi, którzy wykazali, że sprawa na­rodowa łączy się z kwestią społeczną, a siłą sprawczą ich wzajemnego prze­nikania i oddziaływania jest katolicyzm"18.

Ostatnim merytorycznym zagadnieniem jest ocena postawy chadeków w sprawie autonomii jako spójnego systemu ustrojowego. Chodzi głównie o reakcje na próby, bez względu na to, jakiej materii ustrojowej dotyczyły, zmierzające do ograniczenia czy też zniesienia autonomii.

W pracy posłużono się metodą prawniczej analizy instytucji prawa pań­stwowego, dążąc do skonfrontowania norm ustrojowych Statutu Organicz­nego z założeniami programowymi ugrupowania politycznego mającego najsil­niejsze wpływy w Sejmie Śląskim. Z uwagi na zmieniające się programy oraz układy polityczne należało również zastosować metodę historyczną, pomocną w interpretacji konkretnych instytucji prawnych oraz praktyki politycznej ugrupowania chadeckiego. W efekcie chodziło o to, aby wskazać, czy i w jakimstopniu w województwie śląskim zrealizowany został model ustrojowy wyrażo­ny w założeniach programowych chadecji.

Literatura przedmiotu nie przedstawia całościowo podjętej problematyki Wiemy sporo o niektórych ugrupowaniach politycznych działających na fo­rum Sejmu Śląskiego. Podejmowano próby określenia stosunku tych ugrupo­wań do sprawy autonomii. Nikt jednak dotychczas nie pokazał, w jaki sposób aktywność polityczna i parlamentarna ugrupowania chadeckiego w wojewódz­twie śląskim wpływały na kształt ustrojowy województwa, i jak realizował się w pracy parlamentarnej program społeczno-ustrojowy chadecji.

Wewnętrzny układ pracy zmierza do zapełnienia luki w ramach zasygna­lizowanego problemu badawczego. Przede wszystkim omówimy program śląskiej chadecji i postaramy się nakreślić główne kierunki działania klubu tej partii w Sejmie Śląskim. Następnie wskażemy etapy, jakie przebyła autonomia śląska, począwszy od jej narodzin w roku 1920 aż do rozwiązania I Sejmu Śląskiego 12 lutego 1929 r. Postaramy się zbadać, czy już w etapie wstępnym udział chadeków w kreowaniu rozwiązań autonomicznych był duży. Jedno­cześnie przedstawimy dalszy rozwój sytuacji na Górnym Śląsku, z uwzględ­nieniem aktywności i stosunku działaczy chadeckich do rozwiązań auto­nomicznych w okresie między uchwaleniem ustawy konstytucyjnej z 15 lipca 1920 r. a jej wejściem w życie w górnośląskiej części województwa.

Podstawową funkcją Sejmu Śląskiego było uchwalanie ustaw. Na płasz­czyźnie procesu legislacyjnego łatwo wyobrazić sobie ograniczanie uprawnień autonomicznych. Możliwość taka istniała głównie w trakcie zatwierdzania ustaw śląskich, gdyż na tym etapie procesu ustawodawczego wyraźny był udział czynników centralnych. Z tego względu podjęto próbę określenia sto­sunku chadecji do problemu zatwierdzania ustaw śląskich.

Partia chadecka, jako partia reprezentująca określony nurt religijny w ży­ciu społecznym, sporo swej aktywności społecznej i politycznej poświęciła sprawom wyznaniowym. Szerokie rozumienie tego pojęcia nakazywało podjąć ten problem. W programie partii chadeckich sprawy wyznaniowe powiązane są ze szkolnictwem i wychowaniem. Interesujące z punktu widzenia badacza było szukanie odpowiedzi na pytani